Waarom het zo moeilijk is om voor jezelf te kiezen en wat je er aan kunt doen

“Nu ga ik weg en moet mijn man voor de meisjes zorgen en het hele huishouden runnen”. Het waren de woorden van Sofie. Elke keer als ze haar fietskleding aantrok bekroop haar toch dat vervelende gevoel. De gedachte dat zij lekker ging sporten en een ander opzadelde met de huishoudelijke taken zat haar niet lekker.

Misschien maakte ze het zelf wel groter dan dat het daadwerkelijk was. En toch had ze op dat moment last van schuldgevoel.

Schuldgevoel. Je kent het vast. Op momenten dat je mogelijk iemand teleurstelt of iets doet wat ‘niet goed’ is of niet hoort. En dus kies je er misschien wel voor om dan maar niet te doen wat je van plan was.

Schuldgevoel kan een groot obstakel zijn om doelen te bereiken

Hoe zit dat met schuldgevoel? Hebben we er vooral last van? Of heeft het ook nog enig nut? En wat kun je er aan doen?

In deze blog doe ik het je allemaal uit de doeken!

Voor jezelf kiezen

Wat ik vaak hoor is dat mensen het heel lastig vinden om vaker voor zichzelf te kiezen. Ze worden geleefd en alles wat ze doen voelt als moeten. Hun leven bestaat uit een aaneenschakeling van verplichtingen waardoor ze nooit een moment voor zichzelf hebben.

Ze smachten naar tijd waarin ze eindelijk weg kunnen dromen in dat nog in het folie verpakte boek wat al een jaar in de kast ligt. Of ze zouden dolgraag op hun fiets stappen voor een rondje Radio Kootwijk en onderweg een ijsje scoren bij IJs van Co.

Een onbewuste of bewuste keuze

Dat we vaak vooral voor anderen klaar staan gaat deels onbewust omdat het toch in ons systeem zit om iets voor anderen te doen. Voor je het weet heb je alweer ‘ja’ gezegd op de vraag van een ander.

Andere keren gaat het wel bewust. Soms wil je die ander ook echt helpen. Maar er zijn ook momenten dat het je misschien wat minder goed uitkomt omdat je eigenlijk ook iets voor jezelf wilde doen. En daar is ie dan: Schuldgevoel! 😤

Schuldgevoel is een van de redenen waarom heel veel mensen het lastig vinden om vaker voor zichzelf te kiezen en tijd voor zichzelf vrij te maken. Want ‘lekker iets voor jezelf gaan doen’ voelt voor velen toch als egoïstisch of asociaal.

Maar is dat ook zo?

Iedereen is anders

Niet iedereen heeft trouwens behoefte aan meer tijd voor zichzelf. Op zich is dat al handig om je eens te realiseren. Want Sofie kan dan wel wat meer tijd voor zichzelf nodig hebben, haar partner heeft die behoefte misschien veel minder. En het zou zomaar kunnen dat hij het juíst leuk vindt om een keer alleen met zijn dochters iets te ondernemen.

Daarnaast laadt de een zichzelf weer op door alleen zijn, terwijl een ander juist energie haalt uit mensen om zich heen. Maar het kan ook zijn dat je in je werk niet helemaal uit de verf komt en niet alles op je eigen manier kunt doen. Of dat je bij je vrienden of familie jezelf veel moet aanpassen. Daardoor zal de behoefte aan tijd voor jezelf, waarin je verder met niemand rekening hoeft te houden, groter zijn.

En ook al is er wel die behoefte, nog steeds kan dat schuldgevoel de kop op steken. Een gevoel wat veel energie kost en waarvan je je af kunt vragen wat je er aan hebt.

Toch heeft schuldgevoel wel een functie

Schudgevoel is van alle tijden. En van elke dag… De meeste mensen hebben dagelijks te maken met (een milde vorm van) schuldgevoel. We zijn er als mens mee ‘belast’ omdat we onderdeel zijn van een gemeenschap. En willen we op een fatsoenlijke manier met elkaar samenleven, dan hebben we rekening met elkaar te houden. Schuldgevoel zorgt er voor dat je oog houdt voor je omgeving en de juiste afwegingen maakt. Het is een teken dat je een grens over gaat als het gaat om je normen en waarden. Het zegt iets over dat wat jij belangrijk vindt.

Is schuldgevoel terecht?

Helaas raakt dat werkelijke beeld nogal eens vertekend:

  • Door verwachtingen van anderen die, als je heel eerlijk bent, niet matchen met je eigen normen en waarden.
  • Of je denkt dat je aan bepaalde verwachtingen moet voldoen, dat het op een bepaalde manier hoort, terwijl je nooit echt gecheckt hebt of dat ook klopt.
  • Of je voelt je verantwoordelijk voor zaken die helemaal niet jouw verantwoordelijkheid zijn. Of waar je geen invloed op hebt en niks aan kunt doen.

Er ontstaat dan een schuldgevoel wat niet terecht is.

Schuldgevoel zegt dat jij als persoon fout bent. Dat je iets niet goed hebt gedaan of dat je iemand iets hebt misdaan.

Maar ben jij ook echt fout als jij een stuk gaat fietsen terwijl een ander nog druk aan het werk is? Omdat jij het zo gepland hebt dat je kunt gaan fietsen en die ander een deadline heeft waardoor hij of zij niet in de gelegenheid is om op de fiets te stappen. Je voelt je misschien heel lullig tegenover die ander, je hebt met hem of haar te doen. Maar het is niet jouw schuld. Die persoon is zelf verantwoordelijk voor die overvolle agenda. Niet jij! En dus is je schuldgevoel onterecht.

Energieverspilling

Misschien heb je wel het beeld dat het hoort dat je thuis blijft bij je partner en je kinderen en jullie iets met het hele gezin horen te doen. Of je denkt dat je partner het niet OK vindt als jij gaat fietsen. Je doet het omdat je denkt dat het moet, omdat je het altijd doet, omdat het van je verwacht wordt of omdat je denkt dat het van je verwacht wordt. En misschien ook wel omdat je aardig gevonden wil worden.

Schuldgevoel heeft een negatieve lading, kan je enorm veel energie kosten en er dus zelfs voor zorgen dat je dingen niet doet en daarmee geen stappen onderneemt richting je doelen.

Hoe ga je makkelijker met schuldgevoel om?

Doorloop de volgende stappen als je een schuldgevoel voelt opkomen:

1. Wat is de feitelijke situatie?

Allereerst is het goed om de situatie eens objectief te bekijken. Waardoor ontstaat dat schuldgevoel? Probeer je gedachten en overtuigingen even aan de kant te zetten. Het gaat om de feitelijke situatie. Wees kritisch of je schuldgevoel terecht is:

  • Dat wat er van je gevraagd wordt is dat logisch en realistisch?
  • Laat je je beïnvloeden door bepaalde overtuigingen die je hebt? Zoek uit of deze gedachten wel terecht zijn.
  • Wat er daadwerkelijk door anderen van je verwacht wordt matcht dat ook met jouw eigen normen en waarden? Wat vindt jíj belangrijk? Durf in dat geval te kiezen voor jezelf.
  • Ben jij inderdaad de aangewezen persoon om iets te doen of ligt de verantwoordelijkheid bij de ander? Leg de verantwoordelijkheid eventueel terug.
  • Doe je iets uit gewoonte?
  • Doe je iets omdat je aardig gevonden wil worden? Hoe belangrijk is deze persoon voor jou?

2. Maak onderscheid tussen schuldgevoel en schuldbesef

Heb je inderdaad iets fout gedaan? Heb je iemand (bewust) benadeeld? Neem in dat geval je verantwoordelijkheid. Bied je excuses aan of herstel je fout. Accepteer de consequenties en leer van je fouten. En weet, fouten maken is menselijk.

3. Relativeer!

Misschien ben je tot de conclusie gekomen dat je schuldgevoel niet terecht is. Probeer in dat geval eens wat meer te relativeren. Misschien is het eigenlijk helemaal niet zo erg waar je je schuldig over voelt.

4. Bekijk het van de positieve kant

Probeer dat schuldgevoel om te zetten naar een positief gevoel. Wat levert het je op? In plaats van dat je je schuldig voelt over het feit dat je een stuk gaat fietsen kun je ook dankbaar zijn dat je die mogelijkheid hebt. Wees er blij mee en vertel bij thuiskomst enthousiast over je fietstocht. De kans is groot dat je partner jouw pleziertje je vooral gunt.

Zet stappen in de juiste richting! Zonder schuldgevoel

Tegenwoordig pakt Sofie met enige regelmaat haar fiets. Zonder schuldgevoel! Omdat ze weet dat ze er verder niemand mee benadeelt. Het geeft haar energie wat ook voor haar gezin positief uitpakt.

Laat (onterecht) schuldgevoel geen obstakel zijn waardoor je niet voor jezelf kiest. Zodat je wel die dingen doet die jij wil doen of de stappen zet in de richting die je op wil.

Nieuwsgierig naar welke andere factoren helpen om je (fiets)doelen te bereiken? Download dan het gratis e-book: De 5 succesfactoren om je (fiets)doelen eenvoudig te bereiken.